Palmitoylethanolamide / PEA (CAS 544-31-0) — odczynnik chemiczny 1000 mg, czystość ≥ 99%

Description

„

N-(2-hydroksyetylo)heksadekanamid (palmitoiloetanoloamid, PEA), proszek krystaliczny, opakowanie 1000 mg. Materiał przeznaczony wyłącznie do badań laboratoryjnych i analitycznych in vitro. Produkt nie jest przeznaczony do spożycia przez ludzi ani zwierzęta, nie jest produktem leczniczym, suplementem diety, środkiem spożywczym ani kosmetykiem.

nn

Trzy różne byty, których nie wolno mylić

nn

Przy tej cząsteczce rozdzielenie warstw wymaga innego podejścia niż przy substancjach zarejestrowanych jako leki. Palmitoiloetanoloamid nigdy nie uzyskał rejestracji jako produkt leczniczy w żadnym kraju — funkcjonuje jednak handlowo w innym reżimie regulacyjnym, jako żywność specjalnego przeznaczenia medycznego lub suplement diety. Ta różnica bywa źródłem nieporozumień równie często jak przy substancjach lekowych, dlatego rozdzielamy warstwy tak samo starannie:

nn

n

n

n

n

n

n

n

nn

Konsekwencja jest jednoznaczna. Wyniki badań przywołane w dalszej części tej strony uzyskano albo z użyciem gotowych preparatów handlowych (mikronizowanego lub ultramikronizowanego PEA, w badaniach klinicznych i obserwacyjnych z udziałem ludzi), albo z użyciem substancji podawanej zwierzętom laboratoryjnym lub hodowlom komórkowym w kontrolowanych warunkach eksperymentu (badania przedkliniczne). Żadnego z tych badań nie prowadzono z użyciem odczynnika analitycznego i żaden z tych wyników nie przenosi się na oferowany materiał. Odczynnik nie jest formą, w jakiej substancja była kiedykolwiek badana u ludzi, i nie może być w taki sposób użyty.

nn

Karta identyfikacyjna odczynnika

n

n

n

n

n

n

n

n

n

n

n

n

n

n

n

n

n

n

nn

Rodowód molekuły: od tłuszczu żółtka jaja do liganda receptora jądrowego

nn

Palmitoiloetanoloamid ma nietypowy rodowód jak na cząsteczkę o tak obszernym współczesnym piśmiennictwie — nie powstała w laboratorium chemii medycznej, lecz została wyizolowana z naturalnych tłuszczów żywności, na długo zanim istniał jakikolwiek model jej działania.

nn

Odkrycie w tłuszczach żywności

n

Związek zidentyfikowano w połowie lat pięćdziesiątych XX wieku jako naturalnie występujący czynnik o działaniu przeciwzapalnym, obecny między innymi w żółtku jaja kurzego. Przez kolejne dekady pozostawał ciekawostką biochemiczną: obserwowano efekt, ale nie istniała metoda pozwalająca powiązać go z konkretnym celem molekularnym — spektrometria mas i receptorologia molekularna, które dziś to umożliwiają, jeszcze nie istniały w praktyce laboratoryjnej.

nn

Od „czynnika przeciwzapalnego” do liganda receptora jądrowego

n

Przełom nastąpił w latach dziewięćdziesiątych, gdy wykazano, że związek ogranicza obrzęk i nadwrażliwość zapalną po podaniu doustnym u zwierząt laboratoryjnych, hamując aktywację mastocytów [1]. Naturalnym pytaniem było, czy mechanizm ma cokolwiek wspólnego z odkrywanym w tym samym okresie układem kannabinoidowym i jego endogennym ligandem, anandamidem. Odpowiedź okazała się złożona: PEA nie wiąże się bezpośrednio z receptorami CB1 ani CB2 [2], lecz nasila działanie anandamidu odrębnym mechanizmem, opisanym jako „efekt entourage” [3][4]. Dopiero w 2005 roku zidentyfikowano receptor jądrowy PPAR-α jako właściwy cel molekularny pośredniczący w działaniu przeciwzapalnym związku [5][6], co przesunęło całą linię badań z farmakologii kannabinoidowej na farmakologię receptorów jądrowych.

nn

Kalendarium

n

n

n

n

n

n

n

n

n

n

n

n

n

n

nn

Ośrodki i kontekst badawczy

n

Piśmiennictwo dotyczące PEA jest rozproszone geograficznie bardziej niż przy substancjach o pojedynczym ośrodku macierzystym, ale dają się w nim wskazać trzy powtarzające się skupiska:

n

n
• Neapol — farmakologia receptorów jądrowych. Identyfikacja PPAR-α jako receptora pośredniczącego w działaniu przeciwzapalnym PEA [5] i rozwinięcie tej linii w kierunku neuroinflammacji OUN [7].

n

• Mesyna — farmakologia formulacji. Porównanie postaci mikronizowanych i niemikronizowanych w zwierzęcych modelach bólu zapalnego, wpływ wielkości cząstek na skuteczność doustną [13].

n

• Padwa i L’Aquila — badania kliniczne. Wieloośrodkowe badania i zbiorcze metaanalizy mikronizowanego PEA w bólu przewlekłym, w tym sformalizowanie jego statusu jako żywności specjalnego przeznaczenia medycznego [14].

n

n

Zastrzeżenie do całej powyższej sekcji. Badania przedkliniczne prowadzono na zwierzętach laboratoryjnych lub hodowlach komórkowych, a badania z udziałem ludzi — wyłącznie z użyciem gotowych preparatów handlowych (mikronizowany/ultramikronizowany PEA), nie zaś odczynnika chemicznego. Nie jest to opis właściwości oferowanego materiału i nie może być podstawą jakiegokolwiek jego użycia poza laboratorium.

nn

Chemia i co z niej wynika dla laboratorium

nn

Rodzina N-acyloetanoloamin i miejsce PEA

n

PEA należy do rodziny N-acyloetanoloamin (NAE) — amidów kwasów tłuszczowych połączonych z etanoloaminą. Najlepiej znanym członkiem tej rodziny jest anandamid, amid kwasu arachidonowego (20:4) wiążący receptory kannabinoidowe CB1/CB2; PEA jest jego strukturalnym odpowiednikiem opartym na w pełni nasyconym kwasie palmitynowym (16:0) — stąd jeden z synonimów spotykanych w bazach chemicznych, „Anandamide (16:0)”. Ten sam szkielet — łańcuch alifatyczny zakończony grupą amidową połączoną z etanoloaminą — powtarza się w całej rodzinie NAE, a długość i stopień nasycenia łańcucha decydują o powinowactwie do poszczególnych celów molekularnych. W przeciwieństwie do anandamidu PEA nie wiąże bezpośrednio receptorów CB1/CB2 [2] i jest metabolizowana głównie przez odrębny enzym — amidazę hydrolizującą N-acyloetanoloaminy (NAAA), eksprymowaną głównie w makrofagach, a nie hydrolazę amidów kwasów tłuszczowych (FAAH) odpowiedzialną za rozkład anandamidu [9]. Dla laboratorium oznacza to, że panele analityczne obejmujące jednocześnie PEA i anandamid muszą uwzględniać odrębne szlaki degradacji przy projektowaniu badań stabilności próbki.

nn

Achiralność i polimorfizm krystaliczny

n

W przeciwieństwie do modafinilu, którego atom siarki jest centrum stereogenicznym, cząsteczka PEA nie zawiera żadnego centrum stereogenicznego — prosty łańcuch alifatyczny zakończony grupą amidową nie tworzy chiralności. Kwalifikacja wzorca nie wymaga więc rozdziału enancjomerów. Związek krystalizuje natomiast w dwóch odrębnych formach polimorficznych, różniących się upakowaniem cząsteczek w sieci krystalicznej [8] — fakt istotny przy interpretacji temperatury topnienia i profilu dyfrakcji rentgenowskiej, ponieważ obie formy mogą dawać nieco odmienne wartości.

nn

n

n

n

n

n

n

n

n

n

n

n

nn

Nazewnictwo i synonimy

n

n
• Palmitoiloetanoloamid (PEA) — najczęstsza nazwa zwyczajowa, także w piśmiennictwie polskim;

n

• Palmidrol — starsza nazwa, wciąż spotykana w bazach chemicznych i rejestrach identyfikatorów;

n

• N-palmitoiloetanoloamina — wariant opisowy, podkreślający grupę aminową łańcucha;

n

• Heksadekanoiloetanoloamid — nazwa oparta na systematycznej nazwie kwasu palmitynowego (kwas heksadekanowy);

n

• Anandamide (16:0) — nazwa opisująca pokrewieństwo strukturalne z anandamidem w rodzinie N-acyloetanoloamin, nie tożsamość działania;

n

• Levagen — nazwa handlowa formy PEA stosowanej w preparatach dostępnych jako suplementy diety w niektórych krajach — nie dotyczy oferowanego tu odczynnika;

n

• N-(2-hydroksyetylo)heksadekanamid — nazwa systematyczna IUPAC, jedyna jednoznaczna.

n

n

Rozbieżność nazw ma konsekwencję bibliograficzną: przeszukiwanie baz wyłącznie pod hasłem „palmitoylethanolamide” pomija część rekordów indeksowanych pod „palmidrol” lub pod pełną nazwą systematyczną. Przy kwerendzie warto łączyć warianty.

nn

Zastosowanie laboratoryjne odczynnika

n

n
• materiał odniesienia do potwierdzania tożsamości i czystości metodą HPLC-UV;

n

• wzorzec w metodach LC-MS/MS przy jednoczesnym oznaczaniu paneli N-acyloetanoloamin i endokannabinoidów w matrycach biologicznych — osoczu [12], włosach i paznokciach [10][11], tkance mózgowej [19];

n

• materiał kalibracyjny przy rozróżnianiu mas dokładnych w panelach lipidomicznych obejmujących anandamid i inne homologi NAE;

n

• materiał referencyjny w badaniach krystalograficznych i polimorfizmu [8][16];

n

• związek modelowy w chemii amidów kwasów tłuszczowych i pochodnych etanoloaminy.

n

nn

Przechowywanie, obchodzenie się i bezpieczeństwo pracy

n

Przechowywać w oryginalnym, szczelnie zamkniętym opakowaniu, w miejscu suchym i chłodnym, chronionym przed światłem, oddzielnie od żywności i pasz oraz poza zasięgiem dzieci. Pracować wyłącznie w warunkach laboratoryjnych, przy zastosowaniu środków ochrony indywidualnej: rękawic, okularów ochronnych i odzieży laboratoryjnej; proszek ważyć w warunkach ograniczających pylenie. Unikać wdychania pyłu oraz kontaktu ze skórą i oczami. Postępowanie z odpadami — zgodnie z przepisami obowiązującymi dla odpadów chemicznych w miejscu prowadzenia badań.

n

Klasyfikacja zagrożeń. Według danych zarejestrowanych w bazie PubChem materiał niesie piktogramy GHS05, GHS07 i GHS09 oraz zwroty wskazujące na działanie drażniące na skórę (H315) i poważne uszkodzenie oczu (H318), przy haśle ostrzegawczym „Niebezpieczeństwo”. Dane liczbowe LD50 nie są w tym rekordzie skatalogowane — obowiązuje aktualna Karta Charakterystyki (SDS), dostępna na życzenie odbiorcy.

nn

Status regulacyjny

n

Substancja nigdy nie uzyskała rejestracji jako produkt leczniczy w żadnym kraju — w bazie ChEMBL figuruje ze statusem fazy przedklinicznej, mimo istnienia licznych badań klinicznych prowadzonych poza formalną ścieżką rejestracji leku. Gotowe preparaty handlowe PEA (mikronizowane, ultramikronizowane) są w części krajów klasyfikowane jako żywność specjalnego przeznaczenia medycznego, w innych jako suplement diety — kategorie regulacyjne odrębne od produktu leczniczego, i niniejsza oferta ich nie dotyczy. Oferowany materiał jest odczynnikiem chemicznym: nie jest ani żywnością specjalnego przeznaczenia medycznego, ani suplementem diety, ani środkiem spożywczym, i nie posiada dopuszczenia do jakiegokolwiek zastosowania u ludzi ani zwierząt. Kupujący odpowiada za zgodność zamierzonego wykorzystania z prawem obowiązującym w kraju przeznaczenia.

nn

Najczęstsze pytania

nn

Czym różni się palmitoiloetanoloamid od anandamidu?

n

Obie cząsteczki należą do rodziny N-acyloetanoloamin, ale różnią się długością i nasyceniem łańcucha kwasu tłuszczowego — PEA to amid kwasu palmitynowego (16:0), anandamid amid kwasu arachidonowego (20:4). W bazach chemicznych PEA bywa dlatego oznaczana jako „Anandamide (16:0)”. W przeciwieństwie do anandamidu PEA nie wiąże bezpośrednio receptorów kannabinoidowych CB1/CB2.

nn

Jaki jest wzór chemiczny i masa molowa PEA?

n

C₁₈H₃₇NO₂; masa molowa 299,5 g·mol⁻¹, masa monoizotopowa 299,2824 Da. Numer CAS 544-31-0, InChIKey HXYVTAGFYLMHSO-UHFFFAOYSA-N.

nn

Czy PEA jest lekiem?

n

Nie. Substancja nigdy nie uzyskała rejestracji jako produkt leczniczy w żadnym kraju — w bazie ChEMBL figuruje wyłącznie ze statusem fazy przedklinicznej. Oferowany materiał jest odczynnikiem chemicznym.

nn

Czy Levagen i palmitoiloetanoloamid to to samo?

n

Chemicznie tak — Levagen to nazwa handlowa preparatu PEA stosowanego w suplementach diety w niektórych krajach. Nazwa ta nie dotyczy oferowanego tu odczynnika, który nie ma statusu suplementu ani żadnej dokumentacji produktu spożywczego.

nn

Dlaczego PEA bywa nazywana „Anandamide (16:0)”?

n

Ponieważ strukturalnie odpowiada anandamidowi, tylko z krótszym, w pełni nasyconym łańcuchem kwasu palmitynowego zamiast wielonienasyconego kwasu arachidonowego. Nazwa opisuje pokrewieństwo strukturalne w obrębie rodziny N-acyloetanoloamin, nie tożsamość działania.

nn

Czy PEA wymaga rozdziału enancjomerów?

n

Nie. Cząsteczka nie zawiera żadnego centrum stereogenicznego — prosty łańcuch alifatyczny zakończony grupą amidową nie tworzy chiralności, w przeciwieństwie na przykład do modafinilu.

nn

Ile form krystalicznych ma PEA?

n

Opisano dwie odrębne formy polimorficzne, różniące się upakowaniem cząsteczek w sieci krystalicznej. Ma to znaczenie przy interpretacji temperatury topnienia i profilu dyfrakcji rentgenowskiej.

nn

W czym rozpuścić PEA do przygotowania roztworu podstawowego?

n

Dobrze rozpuszcza się w chloroformie, DMSO i etanolu; praktycznie nierozpuszczalna w wodzie. Przy XLogP ≈ 6,2 roztwory podstawowe przygotowuje się w rozpuszczalniku organicznym lub nośniku lipidowym.

nn

Jak przechowywać PEA jako odczynnik laboratoryjny?

n

W oryginalnym, szczelnie zamkniętym opakowaniu (aluminiowa, zaplombowana torba strunowa), w miejscu suchym i chłodnym, chronionym przed światłem, oddzielnie od żywności i pasz oraz poza zasięgiem dzieci.

nn

Czy do PEA dołączana jest karta charakterystyki?

n

Kartę charakterystyki udostępniamy na życzenie odbiorcy prowadzącego działalność badawczą lub analityczną.

nn

Jakie metody analityczne stosuje się do oznaczania PEA?

n

HPLC-UV do potwierdzania tożsamości i czystości oraz LC-MS/MS przy jednoczesnym oznaczaniu paneli N-acyloetanoloamin i endokannabinoidów w matrycach biologicznych, między innymi w osoczu, włosach i tkance mózgowej.

nn

Czy odczynnik nadaje się do zastosowań innych niż laboratoryjne?

n

Nie. Materiał jest przeznaczony wyłącznie do badań laboratoryjnych i analitycznych. Nie jest przeznaczony do spożycia przez ludzi ani zwierząt, nie jest lekiem, suplementem diety, żywnością specjalnego przeznaczenia medycznego, środkiem spożywczym ani kosmetykiem.

nn

Piśmiennictwo

n

Pozycje pochodzą z bazy PubMed. Pozycje [1]–[9], [16] to prace chemiczne, analityczne i mechanistyczne — badania in vitro, na modelach komórkowych lub na zwierzętach laboratoryjnych. Pozycje [10]–[12], [19] to metody analityczne LC-MS/MS do oznaczania PEA i pokrewnych N-acyloetanoloamin w matrycach biologicznych. Pozycje [13]–[15], [17]–[18] dotyczą gotowych preparatów handlowych (mikronizowany/ultramikronizowany PEA) badanych klinicznie lub toksykologicznie jako żywność specjalnego przeznaczenia medycznego bądź suplement diety — nie odczynnika chemicznego. Żadna z tych prac nie opisuje zastosowania oferowanego materiału analitycznego — przywołano je jako kontekst naukowy i wskazówkę bibliograficzną, nie jako informację o właściwościach oferowanego materiału ani zachętę do jakiegokolwiek użycia.

n

n
1. Mazzari S, Canella R, Petrelli L i wsp. (1996). „N-(2-hydroxyethyl)hexadecanamide is orally active in reducing edema formation and inflammatory hyperalgesia by down-modulating mast cell activation.” Eur J Pharmacol. PMID 8739213.

n

2. Lambert DM, Di Marzo V (1999). „The palmitoylethanolamide and oleamide enigmas: are these two fatty acid amides cannabimimetic?” Curr Med Chem. PMID 10469890.

n

3. Jonsson KO, Vandevoorde S, Lambert DM i wsp. (2001). „Effects of homologues and analogues of palmitoylethanolamide upon the inactivation of the endocannabinoid anandamide.” Br J Pharmacol. PMID 11498512.

n

4. Smart D, Jonsson KO, Vandevoorde S i wsp. (2002). „’Entourage’ effects of N-acyl ethanolamines at human vanilloid receptors. Comparison of effects upon anandamide-induced vanilloid receptor activation and upon anandamide metabolism.” Br J Pharmacol. PMID 12023948.

n

5. Lo Verme J, Fu J, Astarita G i wsp. (2005). „The nuclear receptor peroxisome proliferator-activated receptor-alpha mediates the anti-inflammatory actions of palmitoylethanolamide.” Mol Pharmacol. PMID 15465922.

n

6. LoVerme J, La Rana G, Russo R i wsp. (2005). „The search for the palmitoylethanolamide receptor.” Life Sci. PMID 15963531.

n

7. Mattace Raso G, Russo R, Calignano A i wsp. (2014). „Palmitoylethanolamide in CNS health and disease.” Pharmacol Res. PMID 24844438.

n

8. Kamlekar RK, Swamy MJ (2006). „Molecular packing and intermolecular interactions in two structural polymorphs of N-palmitoylethanolamine, a type 2 cannabinoid receptor agonist.” J Lipid Res. PMID 16609146.

n

9. Tsuboi K, Zhao LY, Okamoto Y i wsp. (2007). „Predominant expression of lysosomal N-acylethanolamine-hydrolyzing acid amidase in macrophages revealed by immunochemical studies.” Biochim Biophys Acta. PMID 17462942.

n

10. Restin T, Byland N, Voegel CD i wsp. (2022). „Endocannabinoid and steroid analysis in infant and adult nails by LC-MS/MS.” Anal Bioanal Chem. PMID 35781588.

n

11. Voegel CD, Baumgartner MR, Kraemer T i wsp. (2021). „Simultaneous quantification of steroid hormones and endocannabinoids (ECs) in human hair using an automated supported liquid extraction (SLE) and LC-MS/MS – Insights into EC baseline values and correlation to steroid concentrations.” Talanta. PMID 33167212.

n

12. Gachet MS, Rhyn P, Bosch OG i wsp. (2015). „A quantitative LC-MS/MS method for the measurement of arachidonic acid, prostanoids, endocannabinoids, N-acylethanolamines and steroids in human plasma.” J Chromatogr B. PMID 25436483.

n

13. Impellizzeri D, Bruschetta G, Cordaro M i wsp. (2014). „Micronized/ultramicronized palmitoylethanolamide displays superior oral efficacy compared to nonmicronized palmitoylethanolamide in a rat model of inflammatory pain.” J Neuroinflammation. PMID 25164769.

n

14. Paladini A, Fusco M, Cenacchi T i wsp. (2016). „Palmitoylethanolamide, a Special Food for Medical Purposes, in the Treatment of Chronic Pain: A Pooled Data Meta-analysis.” Pain Physician. PMID 26815246.

n

15. Nestmann ER (2017). „Safety of micronized palmitoylethanolamide (microPEA): lack of toxicity and genotoxic potential.” Food Sci Nutr. PMID 28265364.

n

16. Saturnino C, Popolo A, Ramunno A i wsp. (2017). „Anti-Inflammatory, Antioxidant and Crystallographic Studies of N-Palmitoyl-ethanol Amine (PEA) Derivatives.” Molecules. PMID 28398240.

n

17. Clayton P, Subah S, Venkatesh R i wsp. (2023). „Palmitoylethanolamide: A Potential Alternative to Cannabidiol.” J Diet Suppl. PMID 34842030.

n

18. Lang-Illievich K, Klivinyi C, Lasser C i wsp. (2023). „Palmitoylethanolamide in the Treatment of Chronic Pain: A Systematic Review and Meta-Analysis of Double-Blind Randomized Controlled Trials.” Nutrients. PMID 36986081.

n

19. Bystrowska B, Smaga I, Tyszka-Czochara M i wsp. (2014). „Troubleshooting in LC-MS/MS method for determining endocannabinoid and endocannabinoid-like molecules in rat brain structures applied to assessing the brain endocannabinoid/endovanilloid system significance.” Toxicol Mech Methods. PMID 24576199.

n

n

Dane identyfikacyjne i deskryptory obliczeniowe za PubChem (CID 4671) oraz rejestrem ChEMBL; temperatura topnienia za NIST WebBook.

nn

Powiązane odczynniki w naszym katalogu

n

n
• Modafinil (CAS 68693-11-8) — inna klasa strukturalna w katalogu: tam centrum stereogeniczne na atomie siarki i dwa pierścienie aromatyczne, tu prosty, achiralny łańcuch alifatyczny kwasu tłuszczowego — przeciwny biegun trudności analitycznej wśród oferowanych wzorców.

n

• Kannabidiol (CBD) — związek z odrębnym, ale pokrewnym kontekstem układu endokannabinoidowego: PEA nasila działanie anandamidu przez „efekt entourage” bez wiązania receptorów CB1/CB2, podczas gdy CBD działa wielotorowo na ten sam system — kontrast mechanizmu przy wspólnym polu badawczym.

n

nn

Oświadczenie o przeznaczeniu produktu

n

Oferowany materiał jest odczynnikiem chemicznym przeznaczonym wyłącznie do celów badawczych, analitycznych i laboratoryjnych. Nie jest przeznaczony do spożycia przez ludzi ani zwierząt. Nie jest produktem leczniczym, suplementem diety, żywnością specjalnego przeznaczenia medycznego, środkiem spożywczym, wyrobem medycznym ani kosmetykiem. Nie może być stosowany w celach medycznych, diagnostycznych, leczniczych, profilaktycznych ani konsumpcyjnych, podawany ludziom lub zwierzętom, nanoszony na skórę, ani dodawany do żywności, napojów i pasz. Sprzedaż wyłącznie odbiorcom prowadzącym działalność badawczą, naukową lub analityczną, dysponującym zapleczem laboratoryjnym i wiedzą pozwalającą na bezpieczne obchodzenie się z odczynnikami chemicznymi. Kupujący ponosi wyłączną odpowiedzialność za zgodne z prawem i bezpieczne wykorzystanie odczynnika oraz za przestrzeganie przepisów obowiązujących w kraju przeznaczenia.

„