Mebicar / Temgicoluril (CAS 10095-06-4) — odczynnik chemiczny 1000 mg, czystość ≥ 99%

Opis

1,3,4,6-tetrametylo-3a,6a-dihydroimidazo[4,5-d]imidazolo-2,5-dion (nazwa zwyczajowa: mebicar), proszek krystaliczny, opakowanie 1000 mg. Materiał przeznaczony wyłącznie do badań laboratoryjnych i analitycznych in vitro. Produkt nie jest przeznaczony do spożycia przez ludzi ani zwierzęta, nie jest produktem leczniczym, suplementem diety, środkiem spożywczym ani kosmetykiem.

Trzy różne byty, których nie wolno mylić

Przy tej cząsteczce rozdzielenie warstw jest szczególnie istotne, ponieważ ta sama nazwa chemiczna funkcjonuje w piśmiennictwie klinicznym pod nazwą handlową preparatu farmaceutycznego. Trzy konteksty, trzy zupełnie różne statusy:

Konsekwencja jest jednoznaczna. Wyniki badań przywołane w dalszej części tej strony uzyskano albo z użyciem zarejestrowanego produktu leczniczego (badania kliniczne z udziałem ludzi), albo z użyciem substancji podawanej zwierzętom laboratoryjnym w kontrolowanych warunkach eksperymentu (badania przedkliniczne). Żadnego z tych badań nie prowadzono z użyciem odczynnika analitycznego i żaden z tych wyników nie przenosi się na oferowany materiał. Odczynnik nie jest formą, w jakiej substancja była kiedykolwiek badana u ludzi, i nie może być w taki sposób użyty.

Karta identyfikacyjna odczynnika

Rodowód molekuły: dwucykliczny bis-mocznik z rodziny glikolurylu

Pierwsza indeksowana w PubMed praca o tej cząsteczce pochodzi z 1977 roku i opisuje ją wprost jako pochodną dwucyklicznych bis-moczników (ang. bicyclic bis-ureas), sytuując nowy wówczas związek pomiędzy klasycznymi trankwilizatorami a neuroleptykami [1]. Pięć lat później ten sam zespół doprecyzował klasyfikację strukturalną jako pochodną tetra-N-alkilowanych dwucyklicznych bis-moczników [3] — określenie, które dokładnie odpowiada rdzeniowi znanemu w chemii organicznej jako glikoluryl: dwa pierścienie imidazolidynowe zrośnięte krawędzią, każdy zakończony grupą mocznikową (karbonylową).

Od glikolurylu do mebicaru: pełne podstawienie metylowe

Sam glikoluryl (bez podstawników) jest związkiem znanym od końca XIX wieku i pozostaje dziś przede wszystkim blokiem budulcowym w chemii supramolekularnej — służy do syntezy makrocykli kukurbiturylowych, wykorzystywanych jako gospodarze molekularne. Mebicar powstaje przez podstawienie wszystkich czterech atomów azotu grupami metylowymi (stąd synonim „tetrametyloglikoluryl”). Ta drobna z pozoru modyfikacja ma poważną konsekwencję strukturalną, opisaną niżej w sekcji o chemii: znosi zdolność cząsteczki do bycia donorem wiązania wodorowego.

Pierwsza dekada badań (1977–1990)

Wczesne prace, prowadzone niemal wyłącznie w języku rosyjskim i indeksowane pod tytułami tłumaczonymi, budowały profil farmakologiczny związku metodą kolejnych badań na zwierzętach: wpływ na reakcję orientacyjną i próg drgawkowy [1], eliminację reakcji lękowej u kotów bez towarzyszącego działania miorelaksacyjnego czy nasennego oraz wpływ na poziom noradrenaliny i serotoniny w mózgu [2], komponentę GABA-ergiczną działania [3] oraz reakcje układu sercowo-naczyniowego [6]. Równolegle prowadzono pierwsze badania farmakokinetyki klinicznej [4].

Kalendarium

Ośrodki i grupy badawcze, które zbudowały piśmiennictwo

Podobnie jak przy innych cząsteczkach o rodowodzie radzieckim, literatura dotycząca mebicaru ma wyraźną geografię i dzieli się na kilka odrębnych okresów i zespołów:

• Wczesna grupa farmakologiczna (1977–1996). Autorzy Zimakowa, Kirshin, Kamburg, Serow i Trieskow publikowali w czasopismach „Farmakołogija i Toksikołogija” oraz „Bjulleteń Eksperimientalnoj Biołogii i Mediciny”, budując podstawowy profil farmakologiczny, toksykologiczny i farmakokinetyczny związku [1]–[7].
• Grupa L. Czutko (od 2009). Zespół publikujący w „Żurnale Newrołogii i Psichiatrii im. S. S. Korsakowa” (Czutko, Suruszkina, Nikiszena i współpracownicy) skoncentrował się na zastosowaniach klinicznych preparatu farmaceutycznego wymienionego w tabeli «Trzy różne byty» w zaburzeniach lękowych u dzieci i dorosłych: ADHD [10], przewlekłych tikach [12] oraz bólach głowy [11].
• Grupa neurologiczno-kardiologiczna. Badacze tacy jak Worobjowa i Repina (Sieczenowski Uniwersytet, Moskwa) analizowali zastosowanie tego preparatu farmaceutycznego u pacjentów z zaburzeniami lękowo-astenicznymi towarzyszącymi przewlekłemu niedokrwieniu mózgu, w tym w jednym z nielicznych randomizowanych badań w tej literaturze [13].
• Współczesna farmakologia porównawcza (Kazań). Grupa Zigańszyny i współpracowników zestawiała mebicar bezpośrednio z klasycznymi lekami — amitryptyliną i diazepamem — w modelach zwierzęcych bólu i stanu zapalnego, wprowadzając też do literatury określenie mebicaru jako „dziennego anksjolityku” (ang. diurnal anxiolytic) [8][9].

Zastrzeżenie do całej powyższej sekcji i do Kalendarium. Opisano tu historię badań naukowych z lat 1977–2024. Badania przedkliniczne prowadzono na zwierzętach laboratoryjnych, a badania z udziałem ludzi — wyłącznie z użyciem zarejestrowanego produktu leczniczego wymienionego w tabeli «Trzy różne byty» powyżej, nie zaś odczynnika chemicznego. Znaczna część wczesnych prac radzieckich nie spełnia współczesnych standardów metodologicznych (randomizacja, zaślepienie, grupa kontrolna placebo) — nowsze badania grupy moskiewskiej mają już taki charakter [13][16], ale większość pozostaje obserwacyjna lub otwarta. Nie jest to opis właściwości oferowanego materiału i nie może być podstawą jakiegokolwiek jego użycia poza laboratorium.

Chemia: brak donorów wiązania wodorowego i wynikająca z tego hydrofilowość

Dlaczego mebicar nie zachowuje się jak typowy mocznik

Klasyczne mocznikowe ugrupowania są silnymi donorami wiązania wodorowego dzięki wiązaniom N–H. W mebicarze wszystkie cztery atomy azotu rdzenia glikolurylowego są w pełni podstawione grupami metylowymi — nie ma w cząsteczce ani jednego wiązania N–H. Odzwierciedla to wprost liczba donorów wiązania wodorowego w danych obliczeniowych: HBD = 0, mimo że strukturalnie związek pozostaje bis-mocznikiem. To najważniejsza konsekwencja chemiczna pełnej metylacji: cząsteczka traci zdolność do tworzenia sieci wiązań wodorowych typowej dla niepodstawionego glikolurylu, co przekłada się na odmienne zachowanie krystalizacyjne i rozpuszczalnościowe.

Charakterystyka fizykochemiczna i co z niej wynika dla pracy analitycznej

Ta hydrofilowość odróżnia mebicar wyraźnie od innych odczynników z naszego katalogu o zbliżonym rodowodzie geograficznym i czasowym. Bromantan (CAS 87913-26-6), pochodna adamantanu opracowana w podobnym okresie radzieckich badań farmakologicznych, ma XLogP ≈ 5 — jest silnie lipofilny. Różnica jest na tyle duża, że oba związki wymagają zupełnie odmiennych warunków przygotowania roztworów podstawowych i odmiennych gradientów w chromatografii odwróconej fazy, mimo pokrewnego kontekstu historycznego.

Stereochemia bez jednoznacznej definicji w rejestrach

Rdzeń glikolurylowy ma dwa węgle łączące pierścienie (pozycje 3a i 6a), które teoretycznie mogłyby być centrami stereogenicznymi. W praktyce jednak kanoniczny zapis InChI dla tego CID w PubChem nie zawiera warstwy stereochemicznej — inaczej niż np. przy modafinilu (CAS 68693-11-8), gdzie pojedyncze centrum stereogeniczne na atomie siarki jest jednoznacznie opisane i rozróżniane analitycznie (metody enancjoselektywne). Symetria podstawienia metylowego mebicaru sprawia, że typowa, cis-zrośnięta forma cząsteczki nie wymaga w praktyce rozdziału enancjomerów jako elementu kontroli jakości.

Nazewnictwo: pięć nazw, jeden związek

• Mebicar — nazwa zwyczajowa najczęstsza w piśmiennictwie zachodnim i w obrocie odczynnikami;
• Mebikar — wariant transliteracji, obecny równolegle w indeksach PubMed (oba warianty trzeba łączyć przy kwerendzie bibliograficznej);
• Temgicoluril — nazwa chemiczna klasy, spotykana zamiennie z nazwą handlową w części nowszych publikacji [16];
• Tetrametyloglikoluryl — nazwa opisowa wskazująca rdzeń chemiczny i stopień podstawienia;
• 1,3,4,6-tetrametylo-3a,6a-dihydroimidazo[4,5-d]imidazolo-2,5-dion — nazwa systematyczna IUPAC, jedyna jednoznaczna.

W części baz danych chemicznych przy tym związku spotyka się dodatkowo numer CAS 106780-29-4, wskazywany przez PubChem jako powiązany. Materiał oferowany na tej stronie opisany jest wyłącznie numerem CAS 10095-06-4, zgodnym z lokalnym rejestrem tożsamości chemicznej sklepu — przy wątpliwościach co do tożsamości partii decyduje karta charakterystyki dołączona do konkretnej dostawy.

Zastosowanie laboratoryjne odczynnika

• materiał odniesienia do potwierdzania tożsamości i czystości metodą HPLC-UV;
• wzorzec w metodach GC-MS i LC-MS — mała, zwarta cząsteczka (198,22 g·mol⁻¹, 14 atomów ciężkich) o prostym, przewidywalnym zachowaniu chromatograficznym;
• związek porównawczy w farmakologii eksperymentalnej zwierząt — w części opublikowanych badań mebicar służył jako punkt odniesienia zestawiany bezpośrednio z klasycznymi lekami, amitryptyliną i diazepamem [8][9];
• materiał modelowy w chemii rdzenia glikolurylowego — struktura wykorzystywana w chemii supramolekularnej jako blok budulcowy makrocykli kukurbiturylowych;
• materiał porównawczy przy walidacji metod oznaczania temgicolurilu w matrycach farmaceutycznych.

Przechowywanie, obchodzenie się i bezpieczeństwo pracy

Przechowywać w oryginalnym, szczelnie zamkniętym opakowaniu, w miejscu suchym i chłodnym, chronionym przed światłem, oddzielnie od żywności i pasz oraz poza zasięgiem dzieci. Pracować wyłącznie w warunkach laboratoryjnych, przy zastosowaniu środków ochrony indywidualnej: rękawic, okularów ochronnych i odzieży laboratoryjnej; proszek ważyć w warunkach ograniczających pylenie. Unikać wdychania pyłu oraz kontaktu ze skórą i oczami. Postępowanie z odpadami — zgodnie z przepisami obowiązującymi dla odpadów chemicznych w miejscu prowadzenia badań.

Klasyfikacja zagrożeń. Według danych PubChem substancja podlega klasyfikacji GHS z hasłem ostrzegawczym „Uwaga”, piktogramem GHS07, zwrotem wskazującym rodzaj zagrożenia H302 — działa szkodliwie po połknięciu oraz zwrotem ostrożności P264 — dokładnie umyć ręce po użyciu. Jest to klasyfikacja wynikająca z rejestrów chemicznych, nie substytut pełnej karty charakterystyki, którą należy uzyskać i przeczytać przed rozpoczęciem pracy.

Status regulacyjny

Preparat farmaceutyczny wymieniony w tabeli «Trzy różne byty» powyżej jest zarejestrowanym produktem leczniczym stosowanym klinicznie głównie w Rosji i części krajów byłego ZSRR; producenta (Olainfarm JSC, Łotwa) oraz postać (tabletki) wskazuje piśmiennictwo kliniczne [16]. Niniejsza oferta tego preparatu nie dotyczy. Warto odnotować rozbieżność między rejestrami: międzynarodowa baza ChEMBL (CHEMBL4303164) klasyfikuje sam związek jako „prekliniczny” (max_phase = 0) — bazy zachodnie nie zawsze odzwierciedlają rejestracje leków dokonane poza jurysdykcją FDA/EMA. Oferowany materiał jest odczynnikiem chemicznym i nie posiada dopuszczenia do jakiegokolwiek zastosowania u ludzi ani zwierząt. Kupujący odpowiada za zgodność zamierzonego wykorzystania z prawem obowiązującym w kraju przeznaczenia.

Najczęstsze pytania

Czy mebicar to lek?

Sama substancja chemiczna nie. Pod nazwą handlową zarejestrowanego preparatu farmaceutycznego (patrz tabela «Trzy różne byty» wyżej) istnieje produkt leczniczy stosowany klinicznie głównie w Rosji i części krajów WNP — oferowany tu materiał jest odczynnikiem chemicznym i tej rejestracji nie dotyczy.

Czym jest temgicoluril?

To kolejna nazwa tego samego związku, wskazująca jego przynależność do rodziny glikolurylu — bicyklicznego rdzenia zbudowanego z dwóch zrośniętych pierścieni imidazolidynowych zakończonych grupami mocznikowymi. Bywa używana zamiennie z nazwą handlową preparatu farmaceutycznego (patrz tabela «Trzy różne byty» wyżej) we współczesnych publikacjach klinicznych.

Jaki jest wzór chemiczny i masa molowa mebicaru?

C₈H₁₄N₄O₂; masa molowa 198,22 g·mol⁻¹, masa monoizotopowa 198,1117 Da. Numer CAS 10095-06-4, InChIKey XIUUSFJTJXFNGH-UHFFFAOYSA-N.

Dlaczego mebicar bywa nazywany „dziennym anksjolitykiem”?

Określenie to pojawia się w literaturze farmakologicznej porównującej mebicar z klasycznymi lekami — wynika z profilu badanego w modelach zwierzęcych, bez towarzyszącego działania nasennego czy miorelaksacyjnego charakterystycznego dla benzodiazepin [9]. To opis badanego produktu leczniczego z literatury naukowej, nie właściwość oferowanego odczynnika.

Do jakiej klasy strukturalnej należy mebicar?

Do dwucyklicznych bis-moczników z rodziny glikolurylu — dwóch zrośniętych pierścieni imidazolidynowych, w pełni podstawionych czterema grupami metylowymi na atomach azotu. Klasyfikację tę potwierdza już pierwsza publikacja z 1977 roku [1].

Czy mebicar wymaga rozdziału enancjomerów jako elementu kontroli jakości?

W praktyce nie. Choć strukturalnie cząsteczka ma dwa węgle łączące pierścienie, które teoretycznie mogłyby być centrami stereogenicznymi, kanoniczny rekord PubChem dla tego związku nie zawiera warstwy stereochemicznej — inaczej niż przy modafinilu, gdzie centrum stereogeniczne na siarce jest jednoznacznie zdefiniowane i rozróżniane analitycznie.

Jak przechowywać mebicar jako odczynnik laboratoryjny?

W oryginalnym, szczelnie zamkniętym opakowaniu, w miejscu suchym i chłodnym, chronionym przed światłem, oddzielnie od żywności i pasz oraz poza zasięgiem dzieci.

Czy do mebicaru dołączana jest karta charakterystyki?

Kartę charakterystyki udostępniamy na życzenie odbiorcy prowadzącego działalność badawczą lub analityczną. Zgodnie z danymi PubChem substancja podlega klasyfikacji GHS z hasłem ostrzegawczym „Uwaga” i zwrotem H302 (działa szkodliwie po połknięciu).

Czy mebicar jest legalny w Polsce?

Substancja chemiczna sama w sobie nie figuruje jako środek kontrolowany w znanych nam rejestrach. Preparat farmaceutyczny wymieniony w tabeli «Trzy różne byty» jest zarejestrowany i stosowany klinicznie w Rosji — ta rejestracja nie obejmuje odczynnika chemicznego oferowanego na tej stronie. Kupujący odpowiada za sprawdzenie stanu prawnego w kraju przeznaczenia przed zamówieniem.

Do czego służy wzorzec mebicaru w laboratorium analitycznym?

Do potwierdzania tożsamości i czystości metodą HPLC-UV, jako wzorzec w GC-MS i LC-MS, jako związek porównawczy w farmakologii eksperymentalnej zestawiającej go z klasycznymi lekami oraz jako materiał modelowy w chemii rdzenia glikolurylowego.

Czym różni się mebicar pod względem lipofilowości od innych odczynników w katalogu?

Jest wyraźnie bardziej hydrofilowy: XLogP ≈ −0,9, wobec ≈ 1,3 dla modafinilu i ≈ 5 dla bromantanu. Wynika to z braku donorów wiązania wodorowego i niewielkiej, sztywnej budowy cząsteczki — mimo że wszystkie trzy związki mają zbliżony, radziecki lub francuski rodowód badawczy z tego samego okresu.

Piśmiennictwo

Pozycje pochodzą z bazy PubMed i dotyczą chemii, farmakologii przedklinicznej oraz historii badań klinicznych nad tą cząsteczką. Pozycje [1]–[9] to prace przedkliniczne na zwierzętach laboratoryjnych oraz prace metodyczne/farmakokinetyczne; pozycje [10]–[16] to badania z udziałem ludzi, prowadzone wyłącznie z użyciem zarejestrowanego produktu leczniczego wymienionego w tabeli «Trzy różne byty» — nie z użyciem odczynnika chemicznego. Całość przywołano jako kontekst naukowy i wskazówkę bibliograficzną, nie jako informację o zastosowaniu oferowanego materiału ani zachętę do jakiegokolwiek użycia. Wykaz jest kompletny w zakresie zapytań przeprowadzonych w bazie PubMed na dzień 2026-09-06 i odfiltrowany względem pozycji cytowanych już przez inny sklep z tym odczynnikiem.

1. Zimakova IE (1977). Pharmacological effects of the new psychotropic preparation, mebikar. Farmakol Toksikol. PMID 598490.
2. Val’dman AV, Zaikonnikova IV, Kozlovskaia MM i wsp. (1980). Characteristics of the psychotropic spectrum of action of mebicar. Biull Eksp Biol Med. PMID 6104993.
3. Kirshin SV, Zimakova IE (1982). GABA-ergic component in the action of the tranquilizing agent mebikar. Farmakol Toksikol. PMID 7075749.
4. Serov NV, Treskov VG, Berliand AS i wsp. (1984). Clinical pharmacokinetics of mebikar. Farmakol Toksikol. PMID 6734814.
5. Kamburg RA, Zaikonnikova IV (1986). Results of the experimental study and clinical use of the tranquilizer mebikar. Farmakol Toksikol. PMID 3519278.
6. Kamburg RA (1990). An analysis of the cardiovascular reactions due to mebikar. Farmakol Toksikol. PMID 2253745.
7. Zamakova IE, Salikhova RR, Tagirova TS i wsp. (1996). Effect of the tranquilizer mebicar on lipid metabolism and lipid peroxidation in a rat hypokinesic model. Biull Eksp Biol Med. PMID 8744131.
8. Kaziakhmetova VN, Valeeva IKh, Ziganshina LE (2011). Anti-inflammatory effects of amitriptyline, diazepam and mebicar using model of acute carrageenan-induced paw edema in rats. Eksp Klin Farmakol. PMID 22379877.
9. Khaziakhmetova VN, Luchai KV, Ziganshina LE (2015). Experimental comparative study of the analgesic activity of the diurnal anxiolytic mebicar, amitriptyline, and diazepam. Eksp Klin Farmakol. PMID 26036004.
10. Chutko LS, Surushkina SIu, Nikishena IS i wsp. (2009). Adaptol in the treatment of ADHD. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. PMID 19738569.
11. Tursunova KB, Chutko LS (2011). Adaptol in the treatment of chronic cervicogenic headache. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. PMID 21905338.
12. Chutko LS, Surushkina SIu, Bykova IuL i wsp. (2012). Chronic tic disorders in children and adolescents and their treatment with adaptol. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. PMID 23330198.
13. Vorob’eva OV, Repina VV (2016). An open comparative observational study of the efficacy and safety of adaptol in anxiety-asthenic disorders in patients with chronic cerebral ischemia. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. PMID 27070467. doi:10.17116/jnevro20161163120-24.
14. Matiushenko VP, Kutasevych YF, Havryliuk OA i wsp. (2020). Effectiveness of psychopharmacotherapy in psoriasis patients with associated anxiety and depression. Dermatol Ther. PMID 32909641. doi:10.1111/dth.14292.
15. Kazakov YM, Potiazhenko MM, Nastroga TV (2023). Treatment optimization in management of combined pathology — arterial hypertension and post-COVID syndrome in elderly patients. Wiad Lek. PMID 37622495. doi:10.36740/WLek202307105.
16. Levin OS (2024). Efficacy and quality-of-life impact of a mobile application combined with Adaptol (temgicoluril) therapy in anxiety disorder. Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova. PMID 39113449. doi:10.17116/jnevro202412407198.

Dane identyfikacyjne i deskryptory obliczeniowe za PubChem (CID 122282); klasyfikacja GHS za PubChem; status rejestracyjny za ChEMBL (CHEMBL4303164).

Powiązane odczynniki w naszym katalogu

• Bromantan (CAS 87913-26-6) — związek o pokrewnym, radzieckim rodowodzie badawczym z tego samego okresu, ale odmiennej klasie chemicznej (adamantan) i skrajnie różnej lipofilowości (XLogP ≈ 5 wobec ≈ −0,9 dla mebicaru)
• Modafinil (CAS 68693-11-8) — kontrast stereochemiczny: pojedyncze, dobrze udokumentowane centrum stereogeniczne na atomie siarki wobec niezdefiniowanej w PubChem stereochemii węgli łączących pierścienie w mebicarze

Oświadczenie o przeznaczeniu produktu

Oferowany materiał jest odczynnikiem chemicznym przeznaczonym wyłącznie do celów badawczych, analitycznych i laboratoryjnych. Nie jest przeznaczony do spożycia przez ludzi ani zwierząt. Nie jest produktem leczniczym, suplementem diety, środkiem spożywczym, wyrobem medycznym ani kosmetykiem. Nie może być stosowany w celach medycznych, diagnostycznych, leczniczych, profilaktycznych ani konsumpcyjnych, podawany ludziom lub zwierzętom, nanoszony na skórę, ani dodawany do żywności, napojów i pasz. Sprzedaż wyłącznie odbiorcom prowadzącym działalność badawczą, naukową lub analityczną, dysponującym zapleczem laboratoryjnym i wiedzą pozwalającą na bezpieczne obchodzenie się z odczynnikami chemicznymi. Kupujący ponosi wyłączną odpowiedzialność za zgodne z prawem i bezpieczne wykorzystanie odczynnika oraz za przestrzeganie przepisów obowiązujących w kraju przeznaczenia.