Description
N-(2,3-dimetylo-5,6,7,8-tetrahydrofuro[2,3-b]chinolin-4-ylo)-2-(2-oksopirolidyn-1-ylo)acetamid, proszek krystaliczny, opakowanie 1000 mg. Materiał przeznaczony wyłącznie do badań laboratoryjnych i analitycznych in vitro. Produkt nie jest przeznaczony do spożycia przez ludzi ani zwierzęta, nie jest produktem leczniczym, suplementem diety, środkiem spożywczym ani kosmetykiem.
Rzecz, którą trzeba powiedzieć na początku
Piśmiennictwo o tej cząsteczce ma nietypowy kształt, o którym warto wiedzieć przed sięgnięciem po dalszą część opisu. Coluracetam jest związkiem zdefiniowanym chemicznie i posiadającym realny, choć wąski, korpus badań przedklinicznych — problem w tym, że większość z nich indeksowana jest w bazach nie pod obecną nazwą zwyczajową, tylko pod kodem rozwojowym z okresu prac laboratoryjnych, MKC-231. Zapytanie PubMed wyłącznie o hasło „coluracetam” zwraca w praktyce pojedynczy rekord; dopiero rozszerzenie kwerendy o kod rozwojowy ujawnia właściwy zestaw prac.
Drugie zastrzeżenie jest ważniejsze: cały ten korpus to badania mechanistyczne i behawioralne na zwierzętach laboratoryjnych, prowadzone głównie w latach 1994–2008. Nie ma wśród nich opublikowanego badania klinicznego z udziałem ludzi. Baza ChEMBL klasyfikuje status rozwojowy związku jako przedkliniczny (faza rozwoju: 0) — czyli formalnie związek nigdy nie wszedł do udokumentowanego programu badań klinicznych w rozumieniu tej bazy. Poniższy opis trzyma się tego, co da się rzetelnie wesprzeć: chemii, mechanizmu komórkowego badanego na zwierzętach i danych rejestrowych. Nie przypisujemy tej cząsteczce działania u ludzi w czasie teraźniejszym — nie mamy do tego podstawy źródłowej.
Trzy różne byty, których nie wolno mylić
| Byt | Czym jest | Status coluracetamu |
|---|---|---|
| Substancja chemiczna CAS 135463-81-9 |
Pojęcie chemiczne — cząsteczka o zdefiniowanej budowie, zarejestrowana w bazach rejestrowych (PubChem, ChEMBL). | tak — to jedyny status, jaki ta cząsteczka faktycznie ma |
| Produkt leczniczy | Preparat farmaceutyczny: postać, dawka, reżim GMP, dokumentacja rejestracyjna, nadzór nad bezpieczeństwem. | NIE — w żadnym kraju. Związek był przedmiotem prac rozwojowych pod kodem MKC-231, ale nie osiągnął rejestracji jako lek; ChEMBL notuje jego status jako przedkliniczny |
| Odczynnik chemiczny materiał oferowany tutaj |
Materiał do pracy laboratoryjnej i analitycznej. | tak — i wyłącznie w tym charakterze jest oferowany |
Sytuacja jest bliższa flmodafinilowi niż modafinilowi: nie ma tu zarejestrowanego leku, od którego trzeba by odczynnik odróżniać — nie istnieje żadna zatwierdzona postać tej substancji przeznaczona dla ludzi, w żadnej jurysdykcji. Wyniki badań przywołane niżej pochodzą wyłącznie z eksperymentów na zwierzętach laboratoryjnych — żadnego z nich nie prowadzono z użyciem odczynnika analitycznego i żaden nie przenosi się na oferowany materiał.
Karta identyfikacyjna odczynnika
| Nazwa systematyczna (IUPAC) | N-(2,3-dimetylo-5,6,7,8-tetrahydrofuro[2,3-b]chinolin-4-ylo)-2-(2-oksopirolidyn-1-ylo)acetamid |
|---|---|
| Nazwa zwyczajowa | coluracetam (coluracetamum) |
| Kody rozwojowe | MKC-231, BCI-540 |
| Numer CAS | 135463-81-9 |
| Wzór sumaryczny | C19H23N3O3 |
| Masa molowa | 341,4 g·mol−1 |
| Masa monoizotopowa | 341,17394 Da |
| InChIKey | PSPGQHXMUKWNDI-UHFFFAOYSA-N |
| SMILES | CC1=C(OC2=NC3=C(CCCC3)C(=C12)NC(=O)CN4CCCC4=O)C |
| PubChem CID | 214346 |
| ChEMBL ID | CHEMBL535678 |
| Postać | krystaliczny proszek, biały do białawego |
| Czystość | ≥ 99% |
| Przeznaczenie | odczynnik badawczy — nie do spożycia przez ludzi ani zwierząt |
Rodowód molekuły: japoński „wzmacniacz wychwytu choliny”
Coluracetam nie powstał jako pochodna piracetamu w sensie ścisłej modyfikacji istniejącego leku. To odrębna linia badawcza rozwijana w Japonii, w której punktem wyjścia była nie struktura konkretnego związku, lecz funkcja: poszukiwano cząsteczki wzmacniającej wysokopowinowactwowy wychwyt choliny (HACU, high-affinity choline uptake) — etap ograniczający szybkość syntezy acetylocholiny w neuronach cholinergicznych. Związek otrzymał kod rozwojowy MKC-231, pod którym figuruje całe wczesne piśmiennictwo z lat 1994–2008. Obecna nazwa zwyczajowa „coluracetam” oraz drugi kod rozwojowy, BCI-540, pojawiają się dopiero w późniejszych rejestrach chemicznych (ChEMBL) — wcześniejsze prace ich nie używają, co samo w sobie jest wskazówką bibliograficzną, nie tylko ciekawostką.
Model uszkodzenia cholinergicznego jako oś badań
Pierwsze indeksowane prace pochodzą z połowy lat dziewięćdziesiątych i opisują zachowanie związku w modelu deficytu pamięci roboczej wywołanego jonem etylocholiny azyrydyniowej (AF64A) u gryzoni — standardowej metodzie farmakologicznej do naśladowania ubytku cholinergicznego zbliżonego do obserwowanego w otępieniach. W kolejnych latach ten sam model posłużył do systematycznego opisania mechanizmu: wpływu na syntezę i uwalnianie acetylocholiny, długotrwałą poprawę wyników w testach pamięciowych po powtarzanym podaniu oraz — osobno — sam mechanizm molekularny wzmocnienia wychwytu choliny. Trzy prace na ten temat ukazały się razem w 2008 roku w Journal of Neural Transmission i stanowią najbardziej systematyczny zestaw danych mechanistycznych o tej cząsteczce, jaki istnieje.
Wątek cytoprotekcyjny i model schizofrenii
Równolegle prowadzono badania cytoprotekcyjne w hodowli neuronów korowych (ochrona przed cytotoksycznością glutaminianu) oraz badania nad wpływem związku na gospodarkę węglowodanową u zwierząt. Osobna gałąź literatury dotyczy modelu farmakologicznego zbliżonego do schizofrenii: podanie fencyklidyny (PCP) gryzoniom powoduje ubytek neuronów cholinergicznych przegrody i deficyty behawioralne, a wcześniejsza ekspozycja na związek antagonizowała część tych zmian w badaniu na zwierzętach. To badanie na modelu zwierzęcym, nie obserwacja kliniczna — przywołujemy je jako element historii badań nad mechanizmem, nie jako dowód działania u ludzi.
Osobno, w przeglądowej pracy farmakologii związków modulujących przekaźnictwo glutaminianergiczne w kontekście poszukiwania nowych leków przeciwdepresyjnych, coluracetam wymieniono obok ketaminy, riluzolu, memantyny i kilku związków eksperymentalnych jako jeden z kandydatów rozważanych w tym obszarze [1]. Jest to wzmianka w pracy przeglądowej, nie samodzielne badanie kliniczne — sygnalizujemy ją, bo to jedyne miejsce, w którym cząsteczka pojawia się w piśmiennictwie indeksowanym pod obecną nazwą zwyczajową, a nie pod kodem MKC-231.
Kalendarium
| 1994 | pierwsze indeksowane prace nad związkiem pod kodem MKC-231 — model deficytu pamięci roboczej AF64A u gryzoni |
|---|---|
| 1998 | badania cytoprotekcyjne: ochrona przed cytotoksycznością glutaminianu w hodowli neuronów korowych |
| 1999 | badania nad ośrodkowym wpływem związku na gospodarkę węglowodanową u szczurów |
| 2007 | badanie na modelu farmakologicznym zbliżonym do schizofrenii — antagonizowanie deficytów wywołanych fencyklidyną (PCP) u zwierząt |
| 2008 | trzyczęściowa seria prac w Journal of Neural Transmission: mechanizm, synteza/uwalnianie acetylocholiny, efekty poznawcze po powtarzanym podaniu w modelu AF64A |
| 2015 | związek wymieniony w przeglądzie farmakologii glutaminianergicznych kandydatów na leki przeciwdepresyjne [1] |
Chemia: rdzeń pirolidonowy i układ furanochinolinowy
Dlaczego strukturę zalicza się do rodziny racetamów
Cząsteczka zawiera pierścień 2-oksopirolidynowy (γ-butyrolaktam) połączony grupą acetamidową z resztą szkieletu — dokładnie ten sam motyw farmakoforowy, który definiuje całą rodzinę racetamów, od piracetamu poczynając. To on kwalifikuje coluracetam do tej kategorii strukturalnej, a nie podobieństwo do jakiejkolwiek konkretnej innej cząsteczki z tej rodziny.
Co dodaje układ furanochinolinowy
Druga część cząsteczki odróżnia ją od prostszych racetamów: zamiast pojedynczego pierścienia aromatycznego (jak w aniracetamie) coluracetam niesie skondensowany układ trójpierścieniowy — furan stopiony z pierścieniem chinolinowym, częściowo uwodornionym w pozycjach 5,6,7,8, i podstawiony dwiema grupami metylowymi w pozycjach 2 i 3. Trzy atomy azotu w cząsteczce (pirolidonowy, chinolinowy, amidowy) i trzy atomy tlenu dają wzór sumaryczny C19H23N3O3 — istotnie większy i bardziej złożony niż w piracetamie czy aniracetamie.
| Parametr | Wartość | Co z tego wynika |
|---|---|---|
| Współczynnik podziału (XLogP) | 2,4 | umiarkowana lipofilowość — eluuje w dalszej części gradientu RP-HPLC niż proste racetamy |
| Polarna powierzchnia topologiczna (TPSA) | 75,4 Å2 | zbliżona do modafinilu (79,4 Å2); trzy heteroatomy azotu i trzy tlenu dają wielopunktowy profil wiązań wodorowych |
| Donory wiązania wodorowego | 1 | grupa amidowa N–H |
| Akceptory wiązania wodorowego | 4 | tlen amidowy, tlen laktamowy, tlen furanowy, azot chinolinowy |
| Wiązania rotacyjne | 3 | stosunkowo sztywna cząsteczka — większość szkieletu tkwi w układzie skondensowanych pierścieni |
| Atomy ciężkie | 25 | masa cząsteczki rozłożona na rozbudowanym, wielopierścieniowym rdzeniu |
Centrum stereogeniczne — którego tu nie ma
W przeciwieństwie do modafinilu, gdzie centrum stereogeniczne na atomie siarki wymusza rozróżnianie enancjomerów, coluracetam nie ma zdefiniowanego centrum stereogenicznego — kanoniczny zapis InChI tej cząsteczki nie zawiera warstwy stereochemicznej. Węgiel w pozycji 4 układu furanochinolinowego, do którego przyłączony jest podstawnik amidowy, tkwi w płaszczyźnie sprzężonego układu pierścieni (wiązanie podwójne C=C w tej pozycji), a nie w centrum sp3 niosącym cztery różne podstawniki. Praktyczna konsekwencja dla laboratorium: materiał nie wymaga rozdziału chiralnego przy potwierdzaniu tożsamości.
Nazewnictwo: nazwa zwyczajowa młodsza od kodów rozwojowych
- Coluracetam — obecna nazwa INN (coluracetamum), obecna w rejestrach chemicznych, ale nieużywana we wczesnym piśmiennictwie mechanistycznym;
- MKC-231 — pierwotny kod rozwojowy, pod którym indeksowana jest zdecydowana większość piśmiennictwa mechanistycznego z lat 1994–2008;
- BCI-540 — późniejszy kod rozwojowy, używany w dokumentacji rejestrowej (ChEMBL) obok obecnej nazwy;
- N-(2,3-dimetylo-5,6,7,8-tetrahydrofuro[2,3-b]chinolin-4-ylo)-2-(2-oksopirolidyn-1-ylo)acetamid — nazwa systematyczna IUPAC, jedyna jednoznaczna.
Konsekwencja bibliograficzna jest wymierna: przeszukiwanie baz wyłącznie pod hasłem „coluracetam” pomija niemal cały korpus prac mechanistycznych, ponieważ w chwili ich publikacji ta nazwa jeszcze nie istniała. Kwerendę warto łączyć z kodem MKC-231.
Zastosowanie laboratoryjne odczynnika
- materiał odniesienia do potwierdzania tożsamości i czystości metodą HPLC-UV;
- wzorzec w metodach LC-MS i GC-MS — trzy atomy azotu w cząsteczce dają charakterystyczny wzór fragmentacji, przydatny przy budowie metod ilościowych;
- materiał porównawczy w badaniach struktura–właściwości (SAR) w obrębie rodziny racetamów — kontrast między prostym pierścieniem pirolidonowym a rozbudowanym układem furanochinolinowym;
- obiekt do charakterystyki 1H i 13C NMR — dwie nierównocenne grupy metylowe pierścienia furanowego dają odrębne, łatwo rozróżnialne sygnały;
- związek modelowy w chemii pochodnych furo[2,3-b]chinoliny i skondensowanych układów heterocyklicznych.
Przechowywanie, obchodzenie się i bezpieczeństwo pracy
Przechowywać w oryginalnym, szczelnie zamkniętym opakowaniu, w miejscu suchym i chłodnym, chronionym przed światłem, oddzielnie od żywności i pasz oraz poza zasięgiem dzieci. Pracować wyłącznie w warunkach laboratoryjnych, przy zastosowaniu środków ochrony indywidualnej: rękawic, okularów ochronnych i odzieży laboratoryjnej; proszek ważyć w warunkach ograniczających pylenie. Unikać wdychania pyłu oraz kontaktu ze skórą i oczami. Postępowanie z odpadami — zgodnie z przepisami obowiązującymi dla odpadów chemicznych w miejscu prowadzenia badań.
Uwaga dotycząca danych bezpieczeństwa. Dla związków o wąskim piśmiennictwie, takich jak ten, dane toksykologiczne i klasyfikacja zagrożeń (GHS) w publicznych rejestrach są niepełne lub nieustalone. Brak udokumentowanego zagrożenia nie jest równoznaczny z jego brakiem — materiał należy traktować z ostrożnością właściwą dla substancji o nieustalonym profilu toksykologicznym.
Status regulacyjny
Coluracetam nie jest zarejestrowany jako produkt leczniczy w żadnym znanym nam kraju. Nie posiada monografii farmakopealnej. Status prawny substancji tego typu bywa przedmiotem zmian w prawie krajowym — kupujący odpowiada za sprawdzenie stanu prawnego w kraju przeznaczenia przed zamówieniem. Oferowany materiał jest odczynnikiem chemicznym i nie posiada dopuszczenia do jakiegokolwiek zastosowania u ludzi ani zwierząt.
Najczęstsze pytania
Czym jest coluracetam i skąd wziął się kod MKC-231?
Coluracetam to obecna nazwa zwyczajowa (INN) cząsteczki opracowanej pierwotnie w Japonii pod kodem rozwojowym MKC-231, jako związek wzmacniający wysokopowinowactwowy wychwyt choliny w neuronach. Cała literatura mechanistyczna z lat 1994–2008 posługuje się wyłącznie kodem MKC-231; nazwa INN i drugi kod rozwojowy (BCI-540) pojawiają się dopiero w późniejszych rejestrach chemicznych.
Czy coluracetam to lek?
Nie. Nie jest zarejestrowany jako produkt leczniczy w żadnym kraju. Związek był przedmiotem badań przedklinicznych na zwierzętach, ale baza ChEMBL klasyfikuje jego status rozwojowy jako przedkliniczny. Oferowany materiał jest odczynnikiem chemicznym.
Czym różni się coluracetam strukturalnie od innych racetamów w katalogu?
Wszystkie racetamy dzielą pierścień 2-oksopirolidynowy połączony grupą acetamidową. Coluracetam wyróżnia się rozbudowanym układem trójpierścieniowym furo[2,3-b]chinoliny w miejscu, gdzie prostsze racetamy mają pojedynczy podstawnik lub pierścień — stąd większa masa cząsteczkowa i trzy atomy azotu zamiast jednego.
Jaki jest wzór chemiczny i masa molowa coluracetamu?
C19H23N3O3; masa molowa 341,4 g·mol−1, masa monoizotopowa 341,17394 Da. Numer CAS 135463-81-9, InChIKey PSPGQHXMUKWNDI-UHFFFAOYSA-N.
Czy MKC-231, BCI-540 i coluracetamum to różne związki?
Nie — to trzy oznaczenia tego samego związku o numerze CAS 135463-81-9: MKC-231 to pierwotny kod rozwojowy, BCI-540 kod późniejszy, coluracetamum to łacińska forma obecnej nazwy INN.
Czy coluracetam ma centrum stereogeniczne?
Nie. W przeciwieństwie do modafinilu czy flmodafinilu, gdzie centrum stereogeniczne leży na atomie siarki, coluracetam nie ma zdefiniowanego centrum stereogenicznego — kanoniczny InChI nie zawiera warstwy stereochemicznej. Materiał nie wymaga rozdziału chiralnego przy potwierdzaniu tożsamości.
Dlaczego opis nie zawiera informacji o działaniu u ludzi?
Ponieważ nie istnieje opublikowane badanie kliniczne z udziałem ludzi dla tej cząsteczki — cały dostępny korpus to badania mechanistyczne i behawioralne na zwierzętach laboratoryjnych. Przypisywanie jej działania u ludzi byłoby wprowadzaniem w błąd. Materiał jest odczynnikiem chemicznym i nie jest przeznaczony do stosowania u ludzi ani zwierząt.
Czy odczynnik nadaje się do zastosowań innych niż laboratoryjne?
Nie. Materiał jest przeznaczony wyłącznie do badań laboratoryjnych i analitycznych. Nie jest przeznaczony do spożycia przez ludzi ani zwierząt, nie jest lekiem, suplementem diety, żywnością ani kosmetykiem.
Jak przechowywać coluracetam?
W oryginalnym, szczelnie zamkniętym opakowaniu, w miejscu suchym i chłodnym, chronionym przed światłem, oddzielnie od żywności i pasz oraz poza zasięgiem dzieci.
W czym rozpuścić coluracetam do przygotowania roztworu podstawowego?
Przy XLogP 2,4 i umiarkowanej polarności (TPSA 75,4 Å2) materiał rozpuszcza się dobrze w DMSO i innych rozpuszczalnikach organicznych; roztwory podstawowe przygotowuje się poza wodą.
Czy do coluracetamu dołączana jest karta charakterystyki?
Kartę udostępniamy na życzenie. Zwracamy uwagę, że dla tej cząsteczki dane toksykologiczne w publicznych rejestrach są niepełne — materiał należy traktować z ostrożnością właściwą dla substancji o nieustalonym profilu.
Czy coluracetam jest legalny w Polsce?
Coluracetam nie jest zarejestrowany jako produkt leczniczy w żadnym znanym nam kraju i nie posiada monografii farmakopealnej. Status prawny substancji tego typu bywa przedmiotem zmian w prawie krajowym — kupujący odpowiada za sprawdzenie stanu prawnego w kraju przeznaczenia przed zamówieniem.
Do czego służy wzorzec coluracetamu w laboratorium?
Do potwierdzania tożsamości i czystości metodą HPLC-UV, jako wzorzec w LC-MS i GC-MS, materiał porównawczy w badaniach struktura–właściwości w rodzinie racetamów oraz obiekt charakterystyki NMR.
Piśmiennictwo
Piśmiennictwo bezpośrednio dotyczące tej cząsteczki jest wąskie i ma nietypowy kształt: głównego korpusu prac mechanistycznych z lat 1994–2008 nie znajdzie się pod obecną nazwą zwyczajową, tylko pod kodem rozwojowym MKC-231 — dotyczą one wyłącznie modeli zwierzęcych i mechanizmu komórkowego, nigdy badań z udziałem ludzi. Poniżej podajemy zweryfikowaną w PubMed pozycję dostępną pod obecną nazwą oraz dane rejestrowe z baz chemicznych — to kompletny wykaz źródeł indeksowanych pod nazwą „coluracetam” na dzień 2026-09-06, nie zaś pełna bibliografia związku pod wszystkimi jego oznaczeniami.
- Dutta A, McKie S, Deakin JFW (2015). „Ketamine and other potential glutamate antidepressants.” Psychiatry Res. PMID 25467702. doi:10.1016/j.psychres.2014.10.028.
Dane identyfikacyjne i deskryptory obliczeniowe za PubChem (CID 214346) oraz rejestrem ChEMBL (CHEMBL535678).
Powiązane odczynniki w naszym katalogu
- Aniracetam — prostszy racetam z tym samym rdzeniem 2-oksopirolidynowym, ale pojedynczym pierścieniem aromatycznym zamiast układu furanochinolinowego
- Pramiracetam — inna modyfikacja tej samej rodziny, z łańcuchem diizopropyloaminowym zamiast skondensowanego układu pierścieniowego; kontrast w podejściu do rozbudowy struktury bazowej
- Modafinil (CAS 68693-11-8) — kontrast stereochemiczny: centrum stereogeniczne na atomie siarki wymusza rozdział enancjomerów, czego coluracetam nie wymaga
Oświadczenie o przeznaczeniu produktu
Oferowany materiał jest odczynnikiem chemicznym przeznaczonym wyłącznie do celów badawczych, analitycznych i laboratoryjnych. Nie jest przeznaczony do spożycia przez ludzi ani zwierząt. Nie jest produktem leczniczym, suplementem diety, środkiem spożywczym, wyrobem medycznym ani kosmetykiem. Nie może być stosowany w celach medycznych, diagnostycznych, leczniczych, profilaktycznych ani konsumpcyjnych, podawany ludziom lub zwierzętom, nanoszony na skórę, ani dodawany do żywności, napojów i pasz. Sprzedaż wyłącznie odbiorcom prowadzącym działalność badawczą, naukową lub analityczną, dysponującym zapleczem laboratoryjnym i wiedzą pozwalającą na bezpieczne obchodzenie się z odczynnikami chemicznymi. Kupujący ponosi wyłączną odpowiedzialność za zgodne z prawem i bezpieczne wykorzystanie odczynnika oraz za przestrzeganie przepisów obowiązujących w kraju przeznaczenia.
